درس اول:                                                                                                                  

1:ما را آن ده که آن به.

2:اعمال و کارهای انسان.

3:به ضربت خوردن حضرت علی(ع) و اسارت ضارب و تاکید مولا بر مدارا ... با وی.

4: نه خدا توانمش خواند، نه بشر توانمش گفت                        متحیرم چه نامم شه ملک لافتی را.

5:اگر شعر را از حافظ بدانیم منظور ازپیام آشنا"الهام الهی و الطاف رحمانی"و مقصود از آشنا"خود حافظ"است و چنانچه شعر را گفته­ی شهریار بدانیم پیام آشنا"پیامی از حضرت علی(ع)" و منظور از آشنا"شهریار است.     

6:آزاده و سرمستم،خود کرده به هامونم      رانده است جنون عشق،از شهر به افسونم     بیت اشاره به داستان لیلی و مجنون دارد.




درس دوم:  

1: ش ... ت دادن،نابود ...

2: الف.که بنشین پیش گرانمایه جفت            ب.مرا مادرم نام مرگ تو کرد

3: عناصر ملی، پهلوانی، داستانی

4:تو مرکز فرماندهی را مطابق آئین نظامی ... ی کن.

5:به شهر تو شیر و نهنگ و پلنگ          سوار اندر آیند هر سه به جنگ؟

که جوابش این است که شیر و نهنگ و پلنگ سواره به جنگ نمی آیند.

ج6:به رستم بر آنگه ببارید تیر        تهمتن به او گفت بر خیره خیر 
  همی رنجه داری تن خویش را       دو بازوی و جان بد ... ش را

ج7:بر او راست خم کرد و چپ کرد راست   ... وش از خم چرخ چاچی بخواست

     بیامد که جوید زایران نبرد      سر هم نبرد اندر آرد به گرد

ج8:به گرز گران دست برد اشکبوس       زمین آهنین شد سپهر آبنوس

     چو بوسید پیکان سر انگشت اوی     گذر کرد بر مهره ی پشت اوی




 درس سوم: 

ج1:خشمگین شدن (نشان دادن خشم خود)

ج2:آهنین کوه (استعاره از عمرو)               هژبر ژیان (استعاره از علی)

ج3:زیرا شاعر تحت تاثیر حماسه های ملی، این داستان تاریخی و دینی را با دخل و تصرف در اصل موضوع سروده است.

ج4:بخشی از خاوران نامه ی ابن حسام خوسفی یا شهنشامه ی صبا خوانده شود.

ج5:بیت سیزده(اله،اژدها)

ج6:زبان مثنوی معنوی ساده و سنجیده است حال آنکه زبان حمله­ی حیدری رسا وسنجیده نیست،شعر مولوی منطقی است در حالی که حمله ی حیدری از این نظر موفق نیست،شعر مولوی بیشتر جنبه­ی عرفانی (غنایی)دارد اما شعر باذل جنبه ی پهلوانی و حماسی و موضوع هر دو اثر تقریبا یک چیز است.





درس چهارم:                                                                                                       

ج1:زیرا او می خواهد جایزه ی نفر سوم را-که یک کفش است-ببرد تا آن را به خواهرش بدهد.

ج2:در آن قسمت که خوانواده ها در کنار فرزندانشان هستند و با شیرینی و آب میوه از بچه هایشان پذیرایی میکنند و مادری با دوربین دستی از فرزندش ... می گیرد در حالی که علی با آن کتانی کهنه مبهوت فضا شده است.

ج3:به خاطر ایثار،صداقت و معنویت کودکانه­ی خواهر و برادر

ج4:به منظور فهم و درک بیشتر ... نامه،خودتان به این سؤال و سؤال پنج جواب بدهید.




 درس پنجم:                                                                                                        

ج1: انسان ، عامل بسیاری از مشکلات خودش هست.( مسبب همه­ی گرفتاری ها خودمان هستیم)

 ج2:مرحله ی دوم تعارف میزبان،وقتی که صاحب خانه اصرار می کند مهمان ها از کباب غاز بخورند.

ج3:الف.استفاده از ضرب المثل های عامیانه و کنایات         ب.جزیی نگاری در توصیف              ج. اقتباس از آثار ادبی گذشته

ج4:جلو ... ی در آمدن:  پذیرایی شایسته ... ( شایستگی های خود را نشان دادن).سماق مکیدن:انتظار بیهوده کشیدن برای غذا. شکم را صابون زدن:در انتظارخوردن چیزی بودن.  چند مرده حلاج بودن:توانایی انجام کاری را داشتن (چقدر کارایی داشتن)

 ج5(توصیف سیلی زدن) پنج انگشت دعا گو به معیت مچ وکف ومایتعلق به،برصورت گل انداخته­ی آقای ... ی نقش بست. توصیف قیافه­ی مصطفی (لات و لوت و آسمان جل و بی دست و پا و پخمه و و تا بخواهیبدریخت و بدقواره)

ج6: واترقیده اند، تک و پوز، کیفور شدن، آسمان جل و پخمه. لات و لوت، فنرش در رفته و . . .   

ج7:پیام هر دو این است که مسبب همه­ی گرفتاری ها خودمان هستیم.





درس ششم:                                                                                                        

ج1:پنج فرزند داشتن محم ... ی و عجز و ... ماس او.

ج2:اوضاع کشور بسیار نامناسب توصیف شده است و نشانگر این است که اربابان به مردم ظلم می ... د و ... ت خودکامه ی پهلوی به بیدادگری و استبداد برخواسته بود.

ج3:خلاصی از ادامه­ی این مأموریت دشوار ، دریافت تشویقی و پاداش به خاطر این کار، پیشگیری از لورفتن قضیه

ج4: شاعر با تکرار این جمله به طور ضمنی به خواننده القا می کند که خاطره ی شوم قتل صغری همیشه در ذهن و خیال گیله مرد وجود دارد.

ج5:محم ... ی:نماد انسان های ظالم و وابسته به حکومت و مجری بی اختیار حاکمان
گیله مرد: نماد انسان های ظلم ستیز و مبارز و ... خواه
... دوم: نماد انسان های ناآگاه و بی اعتنا به سرنوشت دیگران



درس هفتم:                                                                                                           

ج1:نامنظم درو کنید تا خوشه های بیشتری باقی بماند و خوشه چین ها بتوانند بیشتر استفاده ببرند.

ج2: نویسنده مظلومیتی را که در داستان یوسف وجود دارد با داستان سیاوش مقایسه کرده است و می گوید که هر دو در برابر بیگانه ایستادند و بی گناه کشته شدند.

ج3:آفتاب تیغ کشید: کنایه از طلوع کرد      خم به ابرو نیاوردن: کنایه از اظهار ناراحتی  ن ...      

پلک هایشان داغ شده: کنایه از نزدیک است گریه کند.

ج4:ماری که از ... ب بر روی قلبش چنبره زده بود.

ج5:تحقیق کنید و بنویسید.

ج6:ثوابت باشد ای دارای ... من /که گر رحمی کنی بر خوشه چینی/ ش درو کنید تا چیزی گیر خوشه چین ها بیاید.




درس هشتم:                                                                                                           

 ج1:مثلا در مزرعه سبد کارگران ضعیف و رنجور را پر می کرد و خود را به خطر می انداخت و روپوش کهنه­ی خود را به پیرزن می­داد.

ج2:خشونت و سنگدلی

ج3:آنجا که می گوید من همه­ی نیرو های بازوانم را در اختیار شما می گذارم اما روانم را به موجود فناپذیری

نمی سپارم و آن را برای خداوند محافظت می کنم.

ج4:در آنجا که می گوید وقتی که جسم من را کشتید دیگر کاری از دستتان برنمی آید و پس از آن ابدیت در کار است

ج5:به عهده ی دانش آموز

ج6: این نکته را که پشت سرگذاشتن سختی ها و مشکلات باعث ارتقای کشور می­شود.




درس نهم:                                                                                                              

ج1: سر گردانی در بیابان، خانه ... ... و ویرانی.

ج2:الف.نرون مرد ولی رم نموده است/باچشمهایش می جنگد.   ب:دانه های خشکیدهی خوشه ای/ دره ها را از خوشه ها لبریز خواهد کرد.

ج3:سرود های صلح و شادی: وحی الهی /چوپانان: ... ان

ج4:صلح ، فلسطین

ج5:جمله­ی اول: حاکمان ظالم مرده اند و می میرند اما فلسطین همچنان پایدار می ماند.

 جمله ی دوم: با آگاهی و بصیرت و شناخت کامل می جنگد.




درس دهم:

ج1:دسته ی سطل را تکان می داد، چند بار از یک تا ده را می شمارد.

ج2:الف.چند دسته از بوته های خار،در نقاط بی درخت سوت می کشید.

 ب.درخت های خاردار مانند بازوهای طویلی که مسلح به چنگال و مهیای گرفتن شکار باشند،به هم می پیچیدند

ج3:از ستاره ی درخشان و نورانی مشتری که آن را نمی شناخت و آن را همچون یک زخم نورافشان می دید،

می ترسید.

ج4:زنی نفرت انگیز با دهانی هم چون دهان کفتار و چشمانی برافروخته از غضب.




درس یازدهم:

ج1:الف.- تشبیه: گیسوان دلا چون آبشار طلایی می­درخشید .

ب:- استعاره: دلا کلاهش را برداشت و از زیر آن،آبشار طلایی رنگ سرازیر شد.آبشار طلایی استعاره از گیسوان دلا .

ج2:زیرا ارزش واقعی گیسوان دلا خیلی بیشتر از آن مبلغ بود.

ج3:زیرا بدین وسیله متوجه شدند که چقدر نسبت به هم محبت دارند که به خاطر همدیگر از بهترین چیزهای خود گذشته­اند.

ج4:وجود یک حادثه با یک شخصیت اصلی، محدودیت مکان، پرداختن به یکی از ابعاد زندگی.

ج5:ایثار ،عشق

ج6:هر مخلوقی نشانی از خداست و هیچ مخلوقی او را هویدا نمی سازد.

ج7:سرانجام این طور می گوییم که او در همه جا هست،هر جا و نایافتنی است.

ج8: هر دو معتقدند که باید با دیدی نو و تکامل یافته به امور و پدیده ها نگریست.




درس دوازدهم:

ج1:عیش و مستی

ج2:درویش نوازی: ای صاحب کرامت شکرانه ی سلامت     روزی تفقدی کن درویش بینوا را

 حسن خلق: آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است    با دوستان مرورّت با دشمنان مدارا

 اغتمام فرصت: ده روز مهر گردون افسانه است و افسون      نیکی به جای یاران،فرصت شمار یار را

ج3: حافظ در بیت-آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است       با دوستان مروت با دشمنان مدارا-معتقد است که آسایش و راحتی دو جهان در این است که با دشمنان و مخالفان به نرمی برخورد کرد و این ،مضمون همان آیه است که خدا به موسی(ع)می فرماید:با فرعون ستمگر و طاغی با بیانی نرم صحبت کن؛البته هدف از این ملایمت،اصلاح یا تاثیر گذاشتن بر مخالف است؛ولی در غیر این صورت جایز نیست.

ج4:«اینه ی اسکندر نامه» آیینه ای بوده که اسکندر با همکاری ارسطو بر فراز مناره ی شهر اسکندریه(مصر)ساخته است؛کارش این بوده که از دور کشتی ها را می دیده است،این آیینه،از عجایب هفتگانه ی عالم بوده است.یکی از ویژگی این آیینه این بوده که از آینده خبر می داده است.«دارا»همان داریوش سوم است که در زمان او اسکندر به ایران حمله کرد و او را ش ... ت داد و«دارا»به شمال شرقی ایران گریخت و به دست والی بلخ کشته شد.با مرگ او سلسله ی هخا ... منقرض شد.

ج5: بهشت

ج6:الهی گلهای بهشت در پای عارفان خار است،جوینده ی تو را با بهشت چه کار است؟    

حدیث روضه نگوییم گل بهشت نبوییم      جمال حور نجوییم دوان به سوی تو باشم




   

درس سیزدهم:

ج1:«الف»کثرت می باشد،مثل«الف»در موارد زیر:

بسا ... ا که به روز تو آرزومند است.(جه بسیار ... انی که...)

زهی سودا که خواهی یافت فردا از چنین سودا(چه سرمایه های زیادی که...)

ج2:خدا

ج3:ز یزدان دان نه از ارکان که کوته دیدگی باشد /  که خطی کز ... د خیزد تو آن را از بنان بینی

ج4:اقبال و ادوار،اوج و قعر،سود و زیان،عرش و فرش

ج5:تنزل مقام یافتن، از مقام عالی پایین آمدن

ج6:بیت آ ...

ج7:مصراع دوم شعر بیت هشتم: به سوی عیب چون پویی گر او را غیب دان بینی

ج8:هشتن و هلیدن

ج9:تنه ی اصلی



درس چهاردهم:

ج1: قیام کاوه ی آهنگر علیه ضحاک ماردوش

ج2: احترام به ... خود و دیگران،عد ... خواهی و تنفر از زور،مسئولیت اجتماعی،وظیفه شناسی و همکاری با دیگران.

ج3: زیرا با سقوط ساسانیان روی کار آمد و تجمل پرستی و اختلاف عظیم طبقاتی از بین رفت و ... و مساوات و برابری برقرار شد.

ج4:ص دوم درس از خط11تا18

ج5:زیرا پیام های آن نیازهای روحی انسان ها را برطرف میکند و با ذهن انسان قرن بیستم سازگارتر است.

ج6:اتحاد،مشارکت اجتماعی،یکدلی و ایثار و فداکاری




درس پانزدهم:

ج1:اصفهان

ج2:زیرا کاشی ها و رنگ ها بهار را تداعی می کند.بهاری که همیشگی و غیر قابل تغییر است.

ج3:اشاره به این اعتقاد دارد که در روزگار زرتشت روح و روان یکی از عوامل بنیادی بوده که بر کردار و رفتار  انسان حکم فرما بوده است و همچنین در ایجاد ... شه و هنر و تفکر او موثر بوده و این روح بعد از مرگ در همین دنیای خاکی در اجسامی همچون شیشه محبوس می شده است.بد نیست بدانیم گذشتگان معتقد بودند که روح دیو را در شیشه حبس می ... د و به دریا می انداختند.  (تشبیه جالبی نیست زیرا منظور نویسنده این است که کاشی ها بیانگر روح ایران است در حالی که در تشبیه اسارت روح به نظر می رسد.)

ج4:راستی،همیشه سبز بودن، ... ،تهیدستی،وارستگی.

ج5:قاب بندی های محر ... شکل،طره های کنار سردرها،طاووس های سردر مسجد شاه.

ج6: قاعده ی ممال بودن:تبدیل و تمایل یافتن الف به ی)     مزاح: مزیح، جهاز:جهیز، رکاب:رکیب، هلام:هلیم.




 درس شانزدهم:

ج1:کمیتش لنگ بود:کم مایه و ضعیف و ناتوان بود.،               مثل شاخ شمشاد: در کمال شاد ... و خوش قامتی               ،سپر انداختن:تسلیم شدن               باب دندان:مناسب و مطابق طبع.

ج2:دوستان ناباب- بی س ... رستی- مانع شدن مادربزرگ در انجام کار مورد علاقه اش.

ج3:فقر،بیکاری،بی ارادگی،محیط.

ج4:حروف اضافه:  1.حروف اضافه ی دستوری    2.حروف بیهوده و زاید
 سخن رانی موجی:1.سخنرانی فردی که باعث اختلال سیستم عصبی انسان می شود 2.سخن رانی از طریق موج رادیو

ج5:اشتر به شعر عرب در ح ... است و طرب / گر ذوق نیست تو را کژ طبع جانوری.




 درس هفدهم:

ج1:نشانه­ی آمادگی جامعه برای فروپاشی و ویرانی و یأس و ناامیدی مردم.

ج2:و جدار دنده های نی به دیوار اتاقم دارد از خشکین می ترکد/چون دل یاران که در هجران یاران (ترکیدن نی به ش ... تن دل در هجران یار تشبیه شده است.)

ج3:ابر را با پوستین سرد نمناک توصیف کرده و«باغ بی برگی»را با توصیفاتی چون:تنهایی،سکوت پاک غمناک، پوشیدن شولای ... ی و باغ نومیدان.

ج4:باغ

ج5:در واقع زیبایی باغ ناشی از گذشته ی پر افتخار آن می باشد که اکنون از دست رفته است. (زیبایی ایران نیز به خاطر تمدن درخشان گذشته و انسان های بزرگ و توانایی است که اکنون در خاک ... ه اند)

ج6:تعداد یاران ... (ص)و ... زمان(عج)در هر دو جنگ313 تن و در هر دو پیروزی از آن مسلمانان است؛مبدا هر دو جنگ یک مکان است و نام ... هر دو جنگ هم یکی است: محمد

ج7:داروگ: نیمایی  / باغ من: نیمایی /  انتظار: سپید

ج8:بی ... د و در کلاس بخوانید.

ج9:اگر آن سبز قامت رو نماید /در باغ خدا را می گشاید

دلم را فرش ... تا بتازد        _   سرم را نذر ... تا بیاید         _          مصطفی علی پور.





درس هجدهم:

 ج1:گون:نماد انسان های پای در بند و اسیر           -  نسیم:نماد انسان های آزاد و رها

ج2:شعر«سفر به خیر»در قالب نیمایی سروده شده است،حال آنکه«ناله ی مرغ اسیر»در قالب غزل است.در شعر«سفر به خیر»همچنان که از عنوانش بدست می آید،فرد،دیگر طاقت ماندن در وطن را ندارد،حال آنکه در شعر «ناله ی مرغ اسیر»فرد مبارز،معتقد به ماندن و ادامه ی مبارزه است.

ج3:به داستان پیرزنی اشاره دارد که از علی(ع) کمک خواست و مولا به کمک او شتافت.او نان می پخت و علی از بچه های او نگهداری می کرد و پیرزن در حین کار مدام علی(ع)را نفرین می کرد.آن زن حضرت علی(ع)را نمی شناخت و مولا چهره اش را به آتش نزدیک کرد و گفت:این سزای ... ی است که در حکومت او افراد فقیر فراموش شده باشند.

ج4: خدا در قدیم بیشتر به معنی شاه ، سرور معنی می دهد اما اکنون مترادف الله عربی به کار می رود. (خدا از «خواتای»پهلوی گرفته شده است و این لفظ در سانسکریت «از خود زنده»و «از خود آغاز کرده»معنی می دهد لفظ خدا وقتی با کلمه ای ترکیب شود بر غیر خدا اطلاق می شود.مثلا: کدخدا، ده­خدا، که در این صورت«صاحب و رئیس»معنی می دهد و بعضی گفته اند این واژه از ترکیب«خود»و «آ»(بن مضارع آمدن)ساخته شده است یعنی خدا در وجود خود به ... ی محتاج نبوده است.)

ج5:پیش از تو هیچ اقیانوسی را نمی شناختم که عمود بر زمین بایستد/شب از چشمان تو آرامش را به وام می گیرد.

ج6:چشمانی که از دیدن تو محروم مانده اند

ج7:صولت حیدری دست مایه­ی شادی کودکانه­شان کردی /و بر آن شانه که ... پای ننهاد/ کودکان را نش ...

ج8:به بی وزن بودن شعر سپید .

ج9:از آن جایی که حضرت علی حافظ کل قرآن بوده، قرآن ناطق لقب گرفته است و شعر اشاره به این موضوع دارد .

ج10: داستان کمک ... حضرت علی(ع) به پیرزن،در قسمتی دیگر به زخمی شدن آن حضرت در جنگ احد و همچنین مصرع(بر آن شانه ها که ...)به زمانی اشاره دارد که آن مولا درخانه ی کعبه بر شانه ی ... ایستاد و بت ها را به زیر آورد.





درس نوزدهم: 

ج1:با یاد رنگ و بوی تو ای نوبهار عشق / همچون بنفشه سر به گریبان کشیده ام

ج2 :ایهام (هوا هم به معنی آسمان و هم در معنی آرزوی رسیدن به تو،عشق تو) تشخیص: سر به گریبان کشیدن بنفشه

  ج3: شعر«حدیث نوجوانی»در قالب غزل است،در حالی که  قالب«متاع جوانی»قطعه می باشد.نوع ادبی حدیث جوانی«غنایی»می باشد،در حالی که نوع ادبی متاع جوانی«تعلیمی»است و هر دو شعر بیانگر ناراحتی به علت طی شدن دوره ی جوانی است.

ج4:نه سایه دارم و نه بر،بیفکنندم و سزاست/اگر نه بر درخت تر، ... ی تبر نمی زند

ج5:انتظار بیهوده کشیدن برای آمدن ... ی، امید واهی داشتن

ج6:غنایی.




بیستم:

ج1:پس از موعظه ی مردم سوالات خود را در رقعه ای می نوشتند و واعظ به همه ی آن ها پاسخ می گفت.

ج2:الف.این ... با همه ی بزرگی که داشت،به دست خود غذا تعارف می کرد و قطعات گوشت را به ذست خود  از هم جدا می کرد و به ما می داد.

  ب.من نه نظم آن مدرسه را در جایی دیده ام و نه لذیذتر از غذای آن جا غذایی خورده ام.

ج3:ایران

ج4:خورشید به تدریج پایین می رود و سایه ستون ها و هیکل پاسبان،روی خاک این زمین و ایوان سلطنتی درازتر می شود.

ج5:مفهوم هر دو مورد بی وفایی دنیا و عبرت گرفتن از پادشاهانی است که در اوج قدرت از بین رفته اند؛البته سخن خاقانی شعر است و زیبایی و آهنگ خاصی دارد و بسیار مختصر و کامل این موضوع را بیان کرده است حال آنکه در جملات علی پسر سلطان خالد نه آن سحرانگیزی آهنگ دیده می شود و نه اختصار و تاثیر گذاری شعر خاقانی.




درس بیست و یکم:

ج1:قسمت اول(اگر ممکن بود)

ج2:چاپلوسی،رشوه خواری،بی ادبی،یعایت و سخن چینی، رواج ... افه پرستی،اقتصاد ضعیف،بی خبری، خوش گذرانی.

ج3:گریه ی مادر،نصیحت پدر و تمس ... افراد خانواده.

ج4:ابوالعلای معری؛چون هر دو ن ... نا بودند و حس مشترکی داشتند.و همچنین دارای استعداد سرشاری بودند.

ج5:کنجکاوی و تیزهوشی این فرد ن ... نا که فقط با حضور در کنار دیگران و شنیدن سخنان آنان مطالب را فرا گرفته




درس بیست و دوم:

ج1:این بیت بیانگر سرنوشت بد شاعر است. (مطابق اعتقاد قدما که آسمان و هرچه در اوست در سرنوشت انسان ها مؤثر هستند)

ج2: مراعات نظیر(طالع،اختر،منحوس) /  واج آرایی(خ)  / تشخیص

ج3: بی گناهی و نادانی

ج4:من و طالع نگون سارم (یعنی بخت بد یار و همراه من است.)

ج5:من نگویم که من را از قفس آزاد کنید / قفسم برده به باغی و دلم شاد کنید.

ج6:فاطمه فاطمه است-آری این چنین بود برادر-هبوط-پدر و مادر،ما متهمیم-حج.

ج7:خداوند به علمای ما مسولیت،به عوام ما علم و به روشنفکران ما ایمان ببخش.خدایا در برابر هر آنچه انسان ماندن را به تباهی می کشاند،مرا،با نداشتن و نخواستن روئین تن گردان. خدایا چگونه زیستن را تو به من بیاموز، چگونه مردن را خود خواهم آموخت.





درس بیست و سوم:

ج1:خدا

ج2:_مراعات نظیر(طواف،کعبه) / ایهام در کلمه­ی مخفی (تخلص شاعر، پنهان) / تشبیه(دل مانند کعبه است)

ج3: در سخن مخفی شدم مانند بو در برگ گل    هر که خواهد دیدنم گو در سخن ببیند مرا.





خودآزمایی درس بیست و چهارم:

ج1:گوشه­ی سنگر

ج2:خیس شدن از اشک، اشکباران شدن

ج3:دستمالی که مهر و تسبیح و انگشتر شهید در آن قرار دارد.

ج4:پیوند ناگسستنی و عمیق با فرهنگ ایران.

ج5:افتخار به گذشتگان و پیوند عاطفی با ایران.