نزهت ... آبادیان: خاورمیانه در سال‌های اخیر بحران‌های زیادی را پشت سر گذاشته است. انقلاب‌های بهار عربی، حوادث بی‌شماری را برای این منطقه همیشه پرآشوب به ارمغان آورد. دومینوی انقلاب از تونس آغاز شد، مصر و لیبی را پشت‌ سر گذاشت، اما در ... متوقف شد. اعتراضات در ... در دو سال اخیر به جنگ داخلی تمام‌عیاری تبدیل شد. در یک‌سوی این جبهه ایران و روسیه از ... ت ... حمایت می‌کنند و در مقابل ائتلاف ... ، ترکیه و عربستان از مخالفان ... ت هستند. ورود مستقیم روسیه به این جنگ و تحولات اخیر در ... باعث شده بعضی از تحلیلگران برداشت جدیدی از تحرکات روسیه داشته باشند. رو ... مه السفیر، چاپ لبنان اقدام روسیه درباره اهدا ... تانک ... ی- که ... ... در زمان ... لبنان در دهه ٨٠ میلادی به غنیمت گرفته بود- به نتانیاهو را حاوی پیامی دانسته است. این رو ... مه می‌نویسد: مداخله روسیه در مشرق عربی به نفع هیچ‌یک از طرف‌های مناقشه در منطقه نخواهد بود، بلکه براساس محاسبات واقع‌گرایانه روسیه و به دور از باورهای ایدئولوژیک خواهد بود. پس از آن نیز خبر رزمایش مشترک روسیه و رژیم ... در دریای مدیترانه اعلام شد. این رو ... مه به اشتراکات میان رژیم ... و روسیه اشاره کرده و نوشته است روس‌تباربودن یک‌پنجم جمعیت ... ، می‌تواند ان ... زه‌ای عقلانی برای توسعه روابط روسیه و رژیم ... باشد و در نهایت نتیجه‌ ... ری کرده ایران و روسیه در آینده منافع و اه ... متفاوتی در ... خواهند داشت و همین موضوع باعث دورشدن دو کشور خواهد شد. در این‌باره با جاوید قربان‌اوغلی، دیپلمات و سفیر پیشین ایران در آفریقای جنوبی، گفت‌وگو کردیم.

‌ اقدامات اخیر روسیه در قبال رژیم ... را چگونه ارزی ... می‌کنید؟
روسیه به دنبال منافع خود در منطقه است. در همین راستا با تمام کشور‌های در ... ر در بحران ... و حتی کشوری مانند عربستان سعودی تعامل دارد. این اقدامات در راستا و چارچوب منافع روسیه است. من از رفت‌وآمدها و مبادلات دیپلماتیک و حتی نظامی میان رژیم ... و روسیه تعجب نمی‌کنم. روابط ... و روسیه روابط خوبی است و همه این مسائل در چارچوب منافع و خط قرمز‌هایی است که روسیه برای خود تعریف کرده است؛ مثلا نتانیاهو برای جلو ... ری از تحویل موشک اس- ٣٠٠ به ایران به روسیه رفت؛ در نهایت نتانیاهو موفق نشد از این کار جلو ... ری کند. البته تا حدودی موجب تأخیر در این مسئله شد، اما در اینکه بتواند نظرات خود را اعمال کند، موفق نبود یا به‌ طور مثال فرض کنید درباره مسئله ... رژیم ... تلاش زیادی کرد، ... با تمام کشور‌های ١+٥، ازجمله با روسیه و پوتین مذاکره کرد تا مانع توافق شود، اما نتوانست به نتیجه برسد. برای روس‌ها محور سیاست‌ها، منافع است. این‌طور نیست که بخواهند در زمین ... بازی کنند، اگرچه رژیم ... تلاش می‌کند بر نظرات روسیه و دیگر کشور‌ها در چارچوب اه ... امنیتی خود تأثیر بگذارد.
‌ اما مناسبات در منطقه خواه‌ناخواه بُعدی ایدئولوژیک دارد؛ مثلا درباره موضوعی مانند محور مقاومت چطور ممکن است روسیه هم با ایران که در محور مقاومت است، ارتباط نزدیک داشته باشد و هم با رژیم ... ؟
 در ترمینولوژی ما «محور مقاومت» یک پیش‌زمینه قوی دارد که هدف آن مقابله با رژیم ... و آزاد‌سازی سرزمین‌های ... ی و حتی یک قدم بالاتر، نابودی ... است. نگاه روس‌ها به این ماجرا متفاوت است؛ آنها به چیزی به نام مقاومت اعتقادی ندارند. نه اینکه آن را نفی کنند، بله، روس‌ها مقاومت را یک واقعیت ... می‌دانند، اما از پنجره‌ای که ما به مقاوت نگاه می‌کنیم، آن‌گونه که ما حمایت می‌کنیم و آمیخت ... ‌های ... داریم، روس‌ها ندارند. روس‌ها به مقاومت به‌ عنوان بازیگری در میدان بازی منطقه نگاه می‌کنند. وزن بازیگران را سبک و سن ... ن می‌کنند و منافع خود را لحاظ می‌کنند. زمانی که لازم باشد از آن به‌ عنوان یک اهرم استفاده می‌کنند و زمانی هم که لازم نباشد، با ... ی‌ها هماهن ... ‌هایی می‌کنند. درواقع نگاه روسیه در منطقه واقع‌گرایانه است. قبلا در شوروی سابق این نگاه براساس ایدئولوژی کمونیستی بود و امروز مبنای آنها ایدئولوژی روسی، در چارچوب اه ... امنیتی ولادیمیر پوتین و نظام ... روسیه است؛ بنابراین باید بین نگاه ایران به مقاومت و نگاه روسیه به مقاومت، تفکیک قایل شویم. نگاه ما متفاوت است. کشور‌های حامی مقاومت دوست ما هستند و کشور‌های مخالف مقاومت، کشور‌های ... وما خصم نیستند، اما شاقول روس‌ها در منطقه و مقاومت متفاوت است. نگاه ما یک نگاه ایدئولوژیک است، اما نگاه روس‌ها ایدئولوژیک نیست؛ منفعت‌گرایانه است.
‌ دراین‌صورت بین ما و روس‌ها اختلافی به وجود نمی‌آید؟
ما باید شطرنج ... منطقه را درک کنیم و بدانیم روس‌ها تا جایی با ما هستند و از آنجا به بعد نیستند؛ مثلا در جریان ... ما با روسیه در برخی موارد اشتراک نظر و در برخی مواضع اختلاف نظر داریم. اشتراکات ما در این است که نباید نظام ... ... از بین برود و فروپاشی اتفاق بیفتد. میدان نباید دست ... و غرب یا کشور‌هایی مثل قطر بیفتد. نباید بگذاریم آنها یکه‌تاز میدان شوند و ماجرا با سرنگون‌ ... اسد و فروپاشی نظام ... خاتمه یابد. این اشتراکات نظر ما با روسیه است که درباره آن با هم همکاری نزدیک داریم. همکاری‌ها هم در مذاکرات صلح ژنو و گفت‌وگو‌های میدانی بود، اما از جایی ایران و روسیه با هم زاویه دارند؛ مثلا ما می‌گوییم اسد خط قرمز ماست، اما روس‌ها به این اعتقادی ندارند. از نظر روس‌ها اسد یک مهره و رئیس‌جمهوری است که اگر لازم باشد در چارچوب منافع روس‌ها و توافقات با ... یی‌ها، باید برود. برای مثال درباره گروه‌های معارض رژیم اسد، ما و روس‌ها درباره تمامی گروه‌ها توافق نظر نداریم یا برای نمونه «حزب‌الله»؛ روسیه نه‌تنها با ما درباره حزب‌الله صحبت می‌کند، بلکه با ... و ... هم تعامل دارد. بارها از زبان آقای لاوروف، ... خارجه روسیه شنیده‌ایم که می‌گوید ما همه عملیات‌های نظامی در ... را با ... هماهنگ می‌کنیم و در واقع این به معنای آن است که با ... ی‌ها هم هماهنگ هستند.
‌ همان‌طور که گفتید نگاه ما ایدئولوژی‌محور است و نگاه روس‌ها منفعت‌محور، این باعث ضربه‌خوردن به منافع ما نمی‌شود؟ باعث نمی‌شود ما به بازیگری در بازی‌های روسیه تبدیل شویم؟
از نظر من به‌عنوان یک کارشناس ما می‌توانیم برخی از خطوط قرمز خود را تغییر دهیم، البته این خطوط قرمز ... وما هم از ایدئولوژی ناشی نمی‌شود و به نظر من تفکیک‌شدنی است. حتی مواضع حکومت‌های ایدئولوژیک هم در برخی موارد مغایرتی با واقع‌بینی ندارد. من نمی‌گویم ایران نگاه منفعت‌گرایانه داشته باشد و بیشتر بر نگاه واقع‌گرایانه تأکید می‌کنم.
‌ رویدادهای ... و پیامد‌های سفر نتانیاهو به روسیه باعث شده برخی تحلیلگران از سردشدن روابط ایران و روسیه سخن بگویند؛ شما چنین احتمالی را قبول دارید؟
برخی از بازیگران منطقه به‌دنبال این مسئله هستند که از نقاط غیرمشترک ایران و روسیه استفاده کنند؛ اما به اعتقاد من ما می‌توانیم با روس‌ها تا جایی که منافع مشترک داریم جلو برویم و در قبال اختلاف‌ها به رایزنی و گفت‌وگو‌های دیپلماتیک بپردازیم و با حداقل هزینه از اختلاف‌ها عبور کنیم، زیرا روسیه به‌هرحال همسایه‌ای بزرگ و قدرتمند است. در دوران حکومت پهلوی ما در اردوگاه غرب بودیم؛ عضو ناتو نبودیم؛ اما عضو سنتو بودیم که رابط ناتو بود؛ در آن زمان هم حداقل ارتباط ایران با روسیه نه‌تنها از لحاظ ... ، بلکه اقتصادی و نظامی حفظ شد.
‌ بسیاری از رسانه‌ها تحلیل می‌کنند که سیاست‌های ایران در قبال ... نرم‌تر شده و احتمال اینکه ما بتوانیم با غرب به راه‌ حل مشترکی برسیم بیشتر است.
من هم نشانه‌هایی دال بر این گفته شما می‌بینم، وزارت خارجه هم تاکنون این برداشت‌ها را تکذیب نکرده است. یکی از نشانه‌ها سخنان آقای ظریف در نروژ بود که گفتند هر احتمالی را می‌توان در آینده ... طرح و بررسی کرد، حتی درباره اشخاص؛ آقای ظریف از کلمه اشخاص استفاده ... د که به نظر من شامل آقای اسد هم می‌شود؛ بنابراین درباره اینکه آیا در سیاست ما در ... تغییری رخ داده یا نه، من از جزئیات اطلاع ندارم؛ اما امیدوارم نگاه ما در ... واقع‌گرایانه‌تر باشد. به این دلیل که صحنه ... با قبل تفاوت دارد، نه فقط در صحنه نظامی و جن ... ، بلکه بیشتر اتفاقاتی که به‌تاز ... در صحنه ... رخ داده است حاکی از نوعی تفاهم میان ... و روسیه درباره ... است و من در چند ماه گذشته نگران این موضوع بودم که غفلت ما باعث شود که بدون حضور ما نسخه‌ای برای ... بپیچند که تمام هزینه‌هایی که ایران در ... داده است از بین برود؛ اما به نظرم بیانات و مطالب جدید به‌ظاهر نشان‌دهنده تحولی هرچند جزئی در آینده ... است که به نظر می‌رسد در پرتو تحولات جدید و تفاهم ... و روس‌ها ایجاد شده است. به نظرم روس‌ها هم خوشحال خواهند شد که این نرمش در مواضع ما انجام شود.

 

رو ... مه شرق، شنبه 5 تیر 1395، ص 7 (دیپلماسی)

لینک مطلب:

http://www.sharghdaily.ir/news/96240/