تبعات مشروطه در عرصه مطبوعات

تبعات مشروطه در عرصه مطبوعات

 

رشد سریع مطبوعات و تحول فضای درونی آنها یکی از مهمترین تبعات این انقلاب بود. هر چند که نخستین رو مه فارسی نیم قرن پیش از انقلاب مشروطه (در 1253 ق) منتشر شد ولی مطبوعات مقارن مشروطیت و پس از آن، دارای تفاوت‌های عمیقی با پیش از خود بودند. بین سال های 1253 ق (انتشار نخستین رو مه) تا 1324 ق (صدور فرمان مشروطه) مطبوعات در ایران تنها محدود به چند نشریه ... تی  تخصصی و محلی بود که شمارگان نشر آنها به زحمت به هزار می‌رسید و اغلب با حمایت دربار و با مطالبی ملال آور و تنها با گزارش های محدودی از اوضاع داخلی و گاهی هم اخبار خارجی همراه بود.

در چنین اوضاعی، مهم‌ترین ابزار شکل‌دهی به ... شه و افکار عمومی، ‌منابر و خطابه‌های آهنگین وعاظی چون سید جمال واعظ اصفهانی و ملک‌المتکلمین بود. هر چند در همین ایام چند رو مه مهم و تاثیرگذار فارسی در خارج از ایران منتشر می‌شد اما مخاطبان این گروه نشریات تنها اقلیت تحصیل کرده و برخی نخبگان ... بودند. به ویژه آنکه ورود این نشریات به داخل ایران با سختگیری‌‌های حکومت همراه بود.

با صدور فرمان مشروطیت، در اندک زمانی، تعداد زیادی رو مه و شب نامه منتشر شد. پس از امضای فرمان مشروطه و تنها در چند ماه باقی مانده سال 1324 ق 20 رو مه در تبریز، تهران و چند شهر دیگر منتشر شد. این روند در سال 1325 ق با شتاب بیشتری ادامه داشت. به گونه ای که در این سال بیش از 80 رو مه در ایران منتشر می‌شد. تعداد رو مه‌های عصر مشروطه تا سال 1327 ق به حدود 200 عنوان رسید. البته تعریف رو مه در آن دوران با آنچه امروزه منتشر می شود متفاوت است، بسیاری از رو مه ها تنها یک یا چند شماره منتشر شده‌اند و به جز چند عنوان که به صورت یومیه منتشر می‌شد مابقی به شکل هفته نامه و یا گاهنامه (ولی با ظاهر رو مه) چاپ می‌شدند. گروهی از این رو مه ها هم متعلق به مدارس جدیدی بود که با تاسیس مشروطیت متولد شده بودند. رو مه مدرسه تمدن،کمال،‌پرورش و عد ... از جمله رو مه‌هایی بودند که توسط چنین مدارسی منتشر می شدند. رو مه های فارسی زبان خارج هم با پیروزی مشروطیت توان مضاعفی پیدا ... د. حبل المتین که از سال 1311 ق با مدیریت سید جلال الدین حسینی کاشانی متخلص به ادیب و ملقب به مویدال ... به صورت هفته نامه در کلکلته منتشر می‌شد و تا زمان درگذشت مویدال ... در 24 آذر 1309 شمسی ب ... ا بود)، از 15 ربیع‌الاول 1325 ق به همت برادر کوچکترش سید حسن کاشانی، همزمان و به شکل یومیه در تهران آغاز به انتشار کرد. شمارگان حبل المتین در خلال سال های 25 و 26 به بیش از 30 هزار نسخه رسید که در مقایسه با تعداد باسوادهای آن روزگار بی‌نظیر است. البته توفیق تنها با حبل المتین همراه نبود بلکه رو مه‌ انجمن ملی تبریز،روح‌القدس و صور اسرافیل هم از دیگر رو مه‌هایی بودند که با اقبال گسترده مردم مواجه شدند. در ادامه نام و شناسنامه‌ای مختصر از رو مه‌های عصر مشروطه را که تاکنون جمع‌آوری و شناسایی شده تقدیم می‌گردد.

نوبهار (دوره اول)

مدیر و صاحب‌امتیاز: محمد تقی ملک‌الشعرای بهار

مسلک و محتوا: ... ، ادبی، خبری، دموکرات، خواهان یگانگی و فزونی ... و نیرومندی ایران

محل انتشار: مشهد

ترتیب انتشار: سه شماره هفته‌ای

مدت انتشار: از 9 شوال 1328 تا 24 شوال 1329

قطع: 45 *35

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 80 شماره

قیمت: تک شماره 5 شاهی

اشتراک سالیانه در مشهد 25 قرآن، ... ای خودی 30 قرآن، کشور بیگانه 6 منات

اشتراک شش ماهه در مشهد 18 قران، ... ای خودی 20 قران، کشور بیگانه 4 منات

توضیحات: نوبهار پس از یک سال انتشار توقیف شد و مدتی پس از توقیف آن، ملک‌الشعرا رو مه تازه بهار را در مشهد منتشر کرد.

-----------------

تازه بهار

مدیر و صاحب امتیاز: محمد تقی ملک‌الشعرای بهار

مسلک و محتوا: ... ، ادبی، خبری، دموکرات، خواهان یگانگی و فزونی ... و نیرمندی ایران

محل انتشار: مشهد

ترتیب انتشار: هفته‌ای دو بار

مدت انتشار: از ذیحجه 1329 تا محرم 1330

قطع: 45 * 35

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 تا 8 صفحه

اشتراک سالیانه در مشهد 25 قران، ... ای خودی 30 قران، کشور بیگانه 6 منات

اشتراک شش ماهه در مشهد 18 قران، ... ای خودی 20 قران، کشور بیگانه 4 منات

توضیحات: در محرم 1330 ق. در نتیجه غوغای اولتیماتوم به امر ... خارجه وقت توقیف شد.

--------------

نوبهار (دوره دوم، سال ششم)

مدیر و صاحب‌امتیاز: محمد تقی ملک‌الشعرای بهار

مسلک و محتوا: ... ، ادبی، اخباری، سوسیال دموکرات، خواهان یگانگی و فزونی ... و نیرومندی ایران

محل انتشار: تهران

ترتیب انتشار: هفته‌ای سه روز

مدت انتشار: 16 محرم 1333 تا 26 محرم 1336

قطع: 45*35

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 151 شماره

قیمت: تک شماره 8 شاهی، پس از یک هفته یک قران

اشتراک سالیانه در داخل 6 قران و در خارج 70 قران

توضیحات: نوبهار تهران با شماره مسلل 151 و در ادامه دوره دوم نوبهار مشهد منتشر شد. پس از توقیف موقت با همان شماره مسلسل و با نام زبان آزاد برای مدتی انتشار آن ادامه یافت و پس از رفع توقیف دوباره با نام نوبهار منتشر شد.

------------------

روح‌القدس

مدیر و صاحب امتیاز: سلطان‌العلما ... اسانی

دبیر و نگارنده: میرزا علی‌اکبر خان قزوینی (دهخدا)

مسلک و محتوا: آزاد، علمی، ... ، پلتیکی

محل انتشار: تهران

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار: از 25 جمادی‌الثانی 1325 تا 17 جمادی‌الاولی 1326

قطع: 20*31

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 28 شماره

قیمت: یک نمره 100 دینار

اشتراک سالیانه: در تهران 12 قران، ولایات داخله 17 قران، روسیه 5 منات، سایر ممالک خارجه 10 فرانک

توضیحات: سلطان‌العلما در پی به توپ بستن مجلس، گرفتار، محاکمه و سپس محکوم به مرگ شد. با مرگ وی و متواری شدن آزاد خواهان، دهخدا یک یا دو شماره رو مه با همین نام در سوئیس در دو صحفه منتشر کرده است. مجموعه کامل روح‌القدس پیش از این توسط نشر چشمه و به کوشش محمد گلبن در سال 1363 چاپ شده است.

-------------------

دفاعیه

مدیر و صاحب‌امتیاز: افصح‌زاده

مسلک و محتوا: انتقادی

محل انتشار: رشت

تریتب انتشار: نامعلوم

مدت انتشار: نامعلوم

قطع: 22*35

زبان: فارسی

چاپ: سنگی

صفحات: 2 صفحه 

کل شماره‌های منتظر شده: یک شماره 

قیمت: یک شاهی

توضیحات: در هیچ یک از فهرست‌های مطبوعات، نامی از این نشریه به میان نیامده است. اطلاعات پیش گفته، از تصویر رو مه برگرفته از مجموعه مرحوم رضوانی اخذ شده است.

---------------

دبیریه

مدیر و صاحب امتیاز: دبیرالممالک

مسلک و محتوا: بیشتر مطالب مدارس رشت مخصوصا مدرسه اتفاق را منتشر می‌کرد.

محل‌انتشار: رشت

ترتیب انتشار: نامنظم

مدت‌انتشار: نامعلوم

قطع: 20*35

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: متغیر

قیمت:رایگان

توضیحات: مطالب این رو مه مشتمل بر اشعار و مقالات سید عبدالرحمن دبیر‌الممالک است که اغلب به تشویق علم و ترویج مدارس جدید می‌پردازد.

-----------------

کاشف‌الحقایق

صاحب‌امتیاز: انجمن کشف الحقایق

مدیر: میرزا حبیب‌الله خان گاسپادین

مسلک و محتوا: ملی، فرهنگی، ... ، مشروطه خواه

محل انتشار: رشت

تاریخ انتشار: 6 ذیقعده 1325

قطع: 20*30

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: یک شماره

قیمت: تک شماره در رشت 2 شاهی و در سایر بلاد 3 شاهی

اشتراک سالیانه در رشت 12 قرآن، در بلاد داخله 18 قرآن، در اروپا 10 فرانک، قفقازیه 4 منات، هندوستان 10 روبی

توضیحات: این رو مه، تنها یک شماره منتشر شده است.

--------------------

مدرسه تمدن

مسلک و محتوا: مشروطه خواه و حامی ترقی

محل انتشار: رشت

تاریخ انتشار: 11 جمادی الاول 1327

قطع: 20*-35

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات 2 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: یک شماره

قیمت: رایگان

توضیحات: اطلاعات بالا از تصویر رو مه‌برگرفته از مجموعه مرحوم رضوانی اخذ شده است.

-------------------

مساوات (تهران)

مدیر و صاحب‌امتیاز: سیدمحمدرضا ...

نایب مدیر: سیدعبدالرحیم خلخالی

مسلک و محتوا: ... ، اجتماعی. شعار: حریت، اخوت، عد ...

محل‌انتشار: تهران

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار: از 5 رمضان 1325 تا یکشنبه آ ... ربیع‌الثانی 1326

قطع: 17*30

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: اغلب 8 صفحه و گاهی 10صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 25 شماره

قیمت: تک شماره در تهران یک شاهی سایر بلاد 5 شاهی

اشتراک سالیانه: تهران 12 قرآن، سایر بلاد ایران 17 قران، ممالک خارجه 10 فرانک

توضیحات: پس از به توپ بستن مجلس و تعطیلی رو مه در تهران، شماره 26 آن با همان نام مساوات ولی به عنوان شماره یک، به تاریخ 7 محروم 1327 در تبریز منتشر شد.

---------------

اقیانوس

مدیر و صاحب‌امتیاز: میرزا عبدالرحیم الهی

مدیر امور اداره: حاجی سید فرج‌اله کاشانی

مسلک و محتوا: علمی، اخلاقی، ادبی ... ، (هوادار محمد علی شاه و سلطنت مطلقه)

محل‌انتشار: تهران

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار: از دوشنبه 17 ربیع‌الثانی 1326 تا دوشنبه 5 ذیقعده 1326

قطع: 17*28

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 8 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 13 شماره 

قیمت: تک شماره چهار شاهی

اشتراک سالیانه: تهران 20 قرآن، داخله 25 قران، روسیه و قفقاز 7 منات، هندوستان 5 روپیه، عثمانی و سایر بلاد خارجه 15 فرانک

توضیحات: سید فرج‌الله کاشانی مدیر و نویسنده اقیانوس، نویسندگی رو مه ثریا را در مصر نیز بر عهده داشت.

-----------------

گلستان

مدیر و صاحب‌امتیاز: محمد حسین رئیس ... جار معروف به سفینه

مسلک و محتوا: فرهنگی، ... ، مشروطه خواه

محل انتشار: رشت

ترتیب انتشار: نامنظم

مدت انتشار: از 14 شعبان 1325 تا غره ذیحجه 1325

قطع: 21*35

زبان: فارسی

چاپ:سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره های منتشر شده: 4 شماره

قیمت: رایگان

توضیحات: در مقابل وجه هر شماره و نیز اشتراک سالیانه، چنین آمده است: "قیمت اشتراک عج ... ا در بلاد داخله غیرت و انصاف، عدل و مساوات در خارجه تعصب مذهبی و وطن‌پرستی."

-------------------

گیلان

مدیر و صاحب امتیاز: انجمن ولایتی گیلان

ناشر: میرزا حسن خان اسد زاده

مسلک و محتوا: ناشر مذاکرات انجمن ملی گیلان

محل انتشار: رشت

ترتیب انتشار: هر هفته دو شماره، ولی نامنظم

مدت انتشار: از 18 ذیحجه 1325 تا 3 جمادی الاول 1326

قطع: 20*35

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 12 شماره 

قیمت:‌ تک شماره 3 شاهی

اشتراک سالیانه در رشت و گیلانات 20 قران، در سایر بلاد 24 قران

توضیحات: پس از تعطیلی رو مه انجمن ملی ولایتی گیلان، رو مه گیلان. برای انعکاس مذاکرات انجمن منتشر شد.

______________

ساحل نجات

مدیر و صاحب امتیاز: میرزا ابوالقاسم افصح المتکلمین

مسلک و محتوا: ملی، علمی، ادبی، تاریخی، مشروطه خواه

محل انتشار: ابتدا انزلی و سپس رشت

ترتیب انتشار: هفته‌ای دو بار (نامنظم)

مدت انتشار: از 18دوشنبه 7 شعبان 1325 تا چهارشنبه ششم ذیقعده 1328

قطع: 20*35

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 13 شماره 

قیمت:‌ تک شماره در ولایات داخلی سه شاهی و در ولایات داخله چهار شاهی

اشتراک سالیانه در گیلان 18 قران، در سایر بلاد داخله 20 قران، روسیه و قفقاز 5 منات، فرنگستان 14 فرانک

توضیحات: شماره یک تا تا 7 در سال 1325 ق، در انزلی و شماره‌های 8 تا 13 در سال 1328 ق، د رانزلی منتشر شده است.

_______________

انجمن ملی ولایتی گیلان

مدیر و صاحب امتیاز: عبدالرحمن حسینی معروف دبیر الممالک

مسلک و محتوا: ناشر مذاکرات انجمن ملی گیلان و لوایح مشروطه خواهان

محل انتشار: رشت

ترتیب انتشار: نامنظم

مدت انتشار: از پنجشنبه 26 رجب 1325 تا 22 شعبان 1325

قطع: 35*21

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 4 شماره

قیمت:‌ تک شماره 3 شاهی

اشتراک سالیانه در رشت و گیلان 30 قران، سایر بلاد 45 قران،قفقاز و روسیه 9 منات

توضیحات: این رو مه که فقط مذاکرات انجمن ولایتی گیلان در آن چاپ می‌شد بدلیل اختلاف درونی انجمن و ن یتی مردم از آن دوام نیافت.

____________________________

رعد (قزوین)

مدیر و صاحب امتیاز: آقا سید علی

مسلک و محتوا: ... ،‌ دموکرات

محل انتشار: قزوین

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار: از 23 ریبع‌الثانی 1329 تا 14 شوال 1329 

قطع: 23*22

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 20 شماره 

اشتراک سالیانه: در قزوین 6 قران،‌ بلاد داخلی 8 قران

توضیحات: در چند جا از شماره 21 رعد نیز یاد شده است که هنوز یافت نشده است.

________________________

خورشید

مدیر و صاحب امتیاز و نگارنده: محمدصادق تبریزی

مسلک و محتوا: خبری، همراه با مقالات. مسلک: دموکرات

محل انتشار: مشهد

ترتیب انتشار: ابتدا هفتگی،‌سپس روزانه

مدت انتشار: از چهارشنبه 21 محرم 1325 تا جمادی‌الثانی 1329 

قطع: 30*17

زبان: فارسی

چاپ: تا شماره 5 سنگی و پس از آن سربی

صفحات: 4 تا 8 صفحه

قیمت اشتراک سالیانه در مشهد 18 قران،‌سایر بلاد ایران دو تومان، تر ... تان و قفقاز 5 منات تمام بلاد خارجه 12 فرانک

توضیحات: انتشار خورشید از سال دوم به بعد تا سال چهارم به شکل نامنظم ادامه داشت.

________________________

کوکب دری (دوره جدید)

مدیر و صاحب امتیاز: ناظم ال ... کرمانی

مسلک و محتوا: علمی، ادبی، ... ، تاریخی، فواید عامه و وقایع امور متعلقه به مدارس

محل انتشار: تهران

ترتیب انتشار: سالی چهل شماره

مدت انتشار: از محرم 1325 به مدت دو سال

قطع: 16*30

زبان: فارسی

چاپ: سنگی

صفحات: 8 صفحه

قیمت اشتراک سالیانه در تهران دو تومان، سایر بلاد داخله 25 قران، روسیه 5 منات،‌ تمام ممالک خارجه 12 فرانک (برای تک شماره وجه سالانه دریافت می‌شده است.

این رو مه در پی تعطیلی رو مه نوروز و با عنوان سال سوم شروع به کار کرد.

_________________________

ال ...

مدیر و صاحب امتیاز: شیخ عبدالعلی مازندرانی لاریجانی

مسلک و محتوا: دینی، علمی،‌اخلاقی، ... ، تاریخی

محل انتشار: تهران

ترتیب انتشار: ماهنامه

مدت انتشار: از رمضان 1332 تا رجب 1333

قطع: سال اول رقعی، سال دوم ... ی

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 48 صفحه (متغیر)

کل شماره‌های منتشر شده: سال اول 12 شماره، سال دوم 9 شماره

قیمت:‌ اشتراک سالانه 12 قران در تهران، ‌در سایر بلاد به اضافه هزینه پست.

___________________________

تمدن (دوره اول)

مدیر و صاحب امتیاز و نگارنده: محمدرضا مدیر الممالک هرندی اصفهانی

مسلک و محتوا: ... ،‌خبری (مشروطه خواه)

محل انتشار: تهران

ترتیب انتشار: سالی 80 شماره (این تعداد در 16 ماه منتشر شد)

مدت انتشار: از 17 ذیحجه 1324 تا 11 جمادی‌الاولی 1324

قطع: 17*29

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

قیمت:‌ تک شماره در تهران صد دینار

اشتراک سالیانه: تهران 12 قران، سایر ولایات 17 قران، قفقاز و روسیه 4 منات،‌هندوستان 7 روپیه

توضیحات: با به توپ بستن مجلس و تعطیل شدن تمدن، مدیرالاممالک مخفیانه به هند رفت و در رمضان 1326 یک شماره از نشریه تمدن را در آنجا منتشر کرد و شماره دیگری از آن را در 29 ربیع‌الثانی 1327 در رشت منتشر کرد. وی پس از فتح تهران، نخستین شماره سال چهارم را روز ... 17 شوال 1328 در تهران منتشر کرد و در 1330 انتشار آن برای همیشه متوقف شد.

_________________________

شمس (استانبول)

مدیر و صاحب امتیاز: سید حسن تبریزی

مسلک و محتوا: تاریخی، ... ،‌علمی و ادبی

محل انتشار: استانبول

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار: از 8 شعبان 1326 تا 7 ربیع‌الثانی 1327

قطع: 17*25

زبان: فارسی و ترکی

چاپ: سربی

صفحات: 8 تا 12 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 13 شماره 

قیمت:‌ در استانبول یک قروش

اشتراک سالیانه: استانبول 60 قروش، سایر ممالک عثمانیه 75 قروش، ایران 35 قران، روسیه 6 منات،‌اروپا 17 فرانک

توضیحات: سال اول و دوم این رو مه به طور منظم چاپ می شده است.

________________________

حبل المتین یومیه تهران

مدیر و صاحب امتیاز: سید جلال‌الدین حسینی کاشانی (مؤید ال ... )

نایب مدیر: میرزا سید حسن کاشانی

دبیر:‌ازشماره 75 تا 247 شیخ یحیی کاشانی (در بقیه شماره‌ها فاقد دبیر)

مسلک و محتوا: ملی،‌آزاد، ... ، خبری، تجاری، علمی، ادبی

محل انتشار: تهران

ترتیب انتشار: روزانه

مدت انتشار: از دوشنبه 15 ربیع الاول 1325 تا دوشنبه 22 جمادی‌الاول 1326

قطع: 34*20

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: بین 4 تا 8 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 13328 شماره

قیمت:‌ تک شماره در تهران 100 دینار

اشتراک سالیانه: تهران 40 قران، سایر بلاد داخله 45 قران،‌روسیه و قفقاز 12 منات، سایر ممالک 30 فرانک

توضیحات: این رو مه در سال اول 274 شماره منتشر شد ولی در سال دوم پس از انتشار شماره 54 و یک شب پیش از به توپ بستن مجلس توقیف شد.

------------------------------

صور اسرافیل

مدیر و صاحب امتیاز: میرزا جهانگیرخان ... و میرزا قاسم‌خان تبریزی

دبیر و نگارنده: میرزاعلی اکبرخانی قزوینی(دهخدا)

مسلک و محتوا: ... ، تاریخی، اخلاقی

محل انتشار: تهران

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار:‌از پنج‌شنبه 17 ربیع‌ الا ... 1325 تا 20 جمادی الاول 1326 سه روز قبل از به توپ بستن مجلس، سپس سه شماره در محرم و صفر 1327 در سوئیس.

قطع: 20*33

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 8 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 32 شماره تهران

قیمت: تک شماره: چهار شاهی در تهران، پنج‌شاهی در سایر بلاد ایران

اشتراک سالیانه: در تهران 12 قران، سایر بلاد ایران 17 قران،‌مالک خارجه دو تومان

توضیحات: پس از محاکمه و ... میرزا جهانگیرخان، دهخدا به اروپا عزیمت کرد و انتشار رو مه‌ را از سر گرفت ولی به سبب مشکلات مالی تنها موفق به انتشار سه شماره از آن شد. مجموعه کامل صور اسرافیل در سال 1361 توسط نشر تاریخ ایران و به کوشش ... منصوره اتحادیه منشتر شد.

---------------------------------

ملانصرالدین

مدیر و صاحب‌امتیاز: میرزا جلیل محمدقلی‌زاده نخجوانی

نویسنده و شاعر: صابر طاهرزاده شیروانی

نقاشی: عظیم عظیم‌زاده باکویی

مسلک و محتوا: طنز، انتقادی، مصور

محل انتشار: تبریز و باکو

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار: از 1338

قطع 35*23

زبان: ترکی

چاپ: سربی، مصور

صفحات: 4 تا 8 صفحه

قیمت: 12 قپک

------------------------------

مجله استبداد

مدیر و صاحب امتیاز:شیخ‌الممالک

مسلک و محتوا: انتقادی، مشروطه‌خواه، کنایی

محل انتشار: تهران

ترتیب انتشار: هفتگی (متغیر)

مدت انتشار: از 5 جمادی‌الثانی 1325

قطع: از شماره 1 تا 17 رقعی - ... ی، از شماره 18 تا 34 قطع خشتی (پ ... ویی کوچک)

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 16 صفحه (متغیر)

کل شماره‌های منتشر شده: 34 شماره (؟)

قیمت: تک شماره 6 شاهی

اشتراک سالیانه: در تهران 24 قران، در سایر بلاد 26 قران

------------------------------------------------

الجمال

مدیر و صاحب امتیاز:میرازمحمد حسین اصفهانی

مسلک و محتوا: ناشر خطابه‌های سیدجمال‌الدین واعظ و حامی مساوات و حریت

محل انتشار: تهران

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار: از تاریخ 26 محرم 1325 تا 26 ربیع‌الاول 1326

قطع: 17*29

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 35 شماره

قیمت: تک شماره 100 دینار، در خارجه سه شاهی

اشتراک سالیانه‌: تهران 8 قران، سایر بلاد محروسه ایران 10 قران، در عثمانی و مصر یک مجیدی و نیم، در روسیه و قفقاز 2 منات، در ... و فرنگ 6 فرانک

توضیحات: شماره‌های نخست رو مه فقط به خطابه‌های سید جمال اختصاص دارد، از این رو نام رو مه‌، الجمال انتخاب شده است.

--------------------------------------------------------

نوع بشر

مدیر و صاحب امتیاز: محمدتقی ...

مسلک و محتوا: اخلاقی، توجه به مسائل مهم کشور، ... ، مشروطه‌خواه

محل انتشار: رشت

ترتیب انتشار: 2 شماره در هفته

مدت انتشار:‌از 25 ربیع‌الثانی 1329 تا 23 جمادی الاول 1329

قطع: 32*21

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 6 شماره 

قیمت: تک شماره 2 شاهی

اشتراک سالیانه: در رشت 15 قران، سایر بلاد داخله اجرت پست اضافه می‌شود.

---------------------------

آموزگار

مدیر و صاحب امتیاز: میراز محمدتقی ...

مسلک و محتوا: علمی، اخلاقی، ادبی، دموکرات

محل انتشار: رشت

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار:‌از 7 جمادی‌الثانی 1329ق. تا 29 ذیقعده 1329ق.

قطع: 20*35

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 24 شماره (؟)

قیمت: تک شماره صد دینار

اشتراک سالیانه در رشت 6 قران، سایر بلاد 8 قران، بلاد خارجه 12قران

توضیحات:میرزا محمدتقی ... پس از تعطیلی رو مه نوع بشر، رو مه آموزگار را منتشر کرد.

--------------------------

اخوت

مدیر و صاحب امتیاز: مدرسه اخوت رشت

مدیر: ابتدا مؤبد و سپس هادی مولوی گیلانی

مسلک و محتوا:اخلاقی، ادبی، عام‌المنفعه

محل انتشار: رشت

ترتیب انتشار: هفتگی، نامنظم

مدت انتشار:‌از 8 شعبان 1328 تا 24 جمادی‌الثانی 1329.

قطع: 21*32

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 تا 6 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 13شماره

قیمت: تک شماره در رشت 2 شاهی  در سایر ولایات 3 شاهی

اشتراک سالیانه در رشت یک تومان و در خارج از مرکز 12قران

توضیحات: نام نشریه در شماره‌های نخست، اخوت، و در چند شماره اخوت عالی ثبت شده است. درآمد حاصل از فروش رو مه، صرف آموزش کودکان بی‌بضاعت مدرسه اخوت عالی می‌شده است.

---------------------------

زمان وصال

مدیر و صاحب امتیاز: میرزاعالی اصغر ... ملقب به اصغر میرزا ناصر الشعرا

مسلک و محتوا: ادبی، ... خواه، وطنی

محل انتشار: رشت

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار:‌از 19جمادی‌الاول 1329 تا 29 رجب  1329

قطع: 21*32

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده:8 شماره

قیمت: تک شماره 3 شاهی؛ سالیانه 10 قران

توضیحات: تنها 8 شماره از این رو مه مطابق مجموعه مرحوم رضوانی در اختیار است که با گزارش براون منطبق است اما ابراهیم ف ... ایی از شماره نهم آن هم یاد کرده است.

-----------------------------

مکافات

مدیر و صاحب امتیاز: میرزا آقاخان مرندی، مدیر مدرسه مساوات

نویسنده: ابوالحسن خان محمد علیزاده

مسلک و محتوا: ... ، انتقادی، انقل ...

محل انتشار: خوی

ترتیب انتشار: نامنظم

قطع: 21*32

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 5 شماره (؟)

قیمت: یک عباسی

توضیحات: در فهرست‌های موجود، تنها از شماره پنجم رو مه یاد شده است.

------------------------------

نسیم شمال (دوره رشت)

مدیر و صاحب امتیاز: اشرف‌الدین حسینی(نسیم شمال)

مسلک و محتوا: طنز، انتقادی، مشروطه‌خواه

محل انتشار: رشت

ترتیب انتشار: نامنظم

مدت انتشار:‌از 2 شعبان 1325 به مدت سه سال تا آ ... شعبان 1328

قطع: 32*21

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 82 شماره

قیمت: تک شماره در رشت 3 شاهی

اشتراک سالیانه: 15 قران

توضیحات: صفحات رو مه در دوران انتشار در تهران گاهی به 12 صفحه می‌رسید.

-----------------------------

خیرالکلام

مدیر و صاحب امتیاز: افسر ... کلمین

مسلک و محتوا: ... ، مشروطه‌خواه، بی‌پروا

محل انتشار: ابتدا انزلی، سپس رشت

ترتیب انتشار: در باره در هفته

مدت انتشار:‌از 24جمادی‌الثانی 1325 به مدت سه سال

قطع: 21*32

زبان: فارسی

چاپ: سربی، به جز شماره 47 و 48 سال دوم

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 253 شماره (؟)

قیمت: تک شماره در رشت 100دینار، سایر بلاد، 3 شاهی

اشتراک سالیانه: در رشت 18 قران، در سایر بلاد داخله 20 قران، قفقاز و روسیه 5 منات، فرنگستان 14 فرانک

توضیحات: در فهرست "صدر هاشمی" از وجود 6 شماره در سال چهارم این رو مه یاد شده است.

-----------------------------

مجاهد

مدیر و صاحب امتیاز: فرقه مقدس مجاهدین دارالمرز رشت

مسلک و محتوا: ... ، مشروطه‌خواه

محل انتشار: رشت

ترتیب انتشار: نامنظم

مدت انتشار:‌از 9 شوال 1325 تا 2 محرم  1326

قطع: 20*33

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 5 شماره

قیمت: تک شماره 3 شاهی

اشتراک سالیانه در گیلان 12قران، سایر ولایات 15 قران، روسیه 6منات

توضیحات: در هیچ یک از فهرست‌های مطبوعات، اطلاعات جامعی از این نشریه ارائه نشده است. اطلاعات پیش گفته، از تصویر رو مه برگرفته از مجموعه مرحوم رضوانی اخذ شده است.

---------------------------

جارچی ملت

مدیر و صاحب امتیاز: آقاسیدحسین ابراهیم‌زاده

مسلک و محتوا: طنز، انتقادی، مشروطه‌خواه

محل انتشار: تهران

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار:‌از 12ذیحجه 1328و به طور نامنظم تا 16 سال پس از آن منتشر شد.

قطع: 18*32

زبان: فارسی

چاپ: سنگی، مصور

صفحات: 4 صفحه

قیمت: تک شماره در تهران صد دینار، سایر ولایات سه  شاهی

اشتراک سالیانه: در تهران 8 قران، در سایر بلاد 10 قران،ممالک خارجه 6 فرانک

توضیحات: امتیاز این رو مه در سال 1305 شمسی توسط شورای عالی فرهنگ به میرزاعلی‌‌خان ن ... واگذار شد.

------------------------

افلاطون

مدیر و صاحب امتیاز: م. ابراهیم‌زاده

مسلک و محتوا: طنز انتقادی

محل انتشار: رشت

تاریخ انتشار: 26 رجب 1338

قطع: 23*33

زبان: فارسی

چاپ: سنگی، رنگی، مصور

صفحات: 8 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: یک شماره

قیمت: تک شماره در رشت 10 شاهی و در سایر ولایات 12 شاهی

اشتراک سالیانه در رشت 25 قران، سایر ولایات 27 قران، ولایات خارجه 6 منات

توضیحات: در هیچ یک از فهرست‌های مطبوعات، اطلاعات جامعی از این نشریه ارائه نشده است. اطلاعات پیش گفته، از تصویر رو مه بر گرفته از مجموعه مرحوم رضوانی اخذ شده است.

----------------------

صبح صادق

مدیر و صاحب امتیاز: مرتضی قلیخان مؤیدالممالک

مسلک و محتوا: خبری، ... ، و ناشر مذاکرات مجلس شورای ملی

محل انتشار: تهران

ترتیب انتشار: روزانه

مدت انتشار:‌از  یکشنبه 23 صفر 1325 تا یکشنبه 27 ذیحجه‌الحرام 1325

قطع: 17*30

زبان: فارسی

چاپ: سربی

صفحات: 4 تا 8 صفحه (اغلب 8 صفحه)

کل شماره‌های منتشر شده: 228 شماره

قیمت: تک شماره در تهران صد دینار، در سایر بلاد سه شاهی

اشتراک سالیانه: 4 تومان و پنج هزار در تهران، در سایر بلاد هزینه پست اضافه می‌شود.

توضیحات: از نشریات مفید ابتدای مشروطه که بسیار منظم منتشر می‌شده است. واکنش مردم به درج لایحه شیخ فضل‌الله در شماره 48 رو مه، سبب شد که مدیر رو مه آن شماره را ابطال و ضمن اظهار بی‌خبری از انتشار آن، به سبب اشتباه رخ داده، عذرخواهی کند.

------------------

الجناب

مدیر و صاحب امتیاز: حاج میرسیدعلی جناب

مسلک و محتوا: علمی، خبری، و دارای مقالات طولانی و مفصل

محل انتشار: اصفهان

ترتیب انتشار: هفتگی

مدت انتشار:‌از 20شوال تا 2 صفر 1325 (؟)

قطع: 46*23

زبان: فارسی

چاپ: سنگی نستعلیق

صفحات: 8 صفحه

کل شماره‌های منتشر شده: 12 شماره 

قیمت: سالیانه: در اصفهان 25 قران، خارج از اصفهان 25 قران به اضافه هزینه پست.

توضیحات: رو مه نثری دشوار دارد و نگارنده محتوا را فدای الفاظ کرده است. قیمت اشتراک سالیانه ر شماره 12 سالی دو تومان اعلام شده